హిందూ యూనివర్సిటీ నిర్మాణానికి విరాళం అడిగితే.. నిజాం నవాబు షూ విసిరేశారా? ఈ చరిత్ర తెలుసా?

బనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం (BHU) లోని ప్రతిష్టాత్మక హైదరాబాద్ గేట్ వెనుక ఒక ఆసక్తికరమైన చరిత్ర ఉంది. నిజానికి దీని వెనుక రెండు స్టోరీలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. అవేంటో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.. పండిట్ మదన్ మోహన్ మాలవ్య BHU నిర్మాణం కోసం నిధులు సేకరించే క్రమంలో హైదరాబాద్‌లోని చౌమహల్లా ప్యాలెస్‌కు వెళ్లారు. అక్కడ నిజాం ఒక హిందూ విశ్వవిద్యాలయానికి విరాళం నిరాకరించి, కోపంతో తన పాదరక్షను మాలవ్య గారి వైపు విసిరారట. మాలవ్య గారు బాధపడకుండా, ఆ పాదరక్షను తీసుకుని హైదరాబాద్ బజారులో వేలం వేశారని, దానితో సేకరించిన పెద్ద మొత్తంతోనే BHU నిర్మాణం జరిగిందనే ప్రచారం ఉంది.

అయితే మరో కోణంలో కూడా దీని గురించి చెబుతుంటారు. పండిట్ మదన్ మోహన్ మాలవ్య కేవలం ఒక పేరు కాదు, ఆయన భారతదేశ స్వాతంత్ర్యానికి ఒక నిజమైన సైనికుడు, గొప్ప విద్యావేత్త, న్యాయవాది, BHU వ్యవస్థాపకుడు. ఆయన తన జీవితాన్ని ఈ విశ్వవిద్యాలయాన్ని నిర్మించడానికి అంకితం చేశారు. సైన్స్, ఇంజనీరింగ్, మెడిసిన్, సాహిత్యం, తత్వశాస్త్రం వంటి అన్ని రంగాలలో దేశానికి సేవ చేసే భావి తరాల కోసం ఒక అగ్రశ్రేణి విశ్వవిద్యాలయాన్ని నిర్మించాలనేది ఆయన కల. ఈ కలను నెరవేర్చడానికి ఆయన భారతదేశం మొత్తం పర్యటించారు, రాజులను, నవాబులను, వ్యాపారులను, సామాన్య ప్రజలను సహాయం కోరారు. అయితే ఆ ప్రారంభ దశలో నిధులు సేకరించడం చాలా పెద్ద సవాలుగా మారింది. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వాన్ని ఆగ్రహానికి గురిచేస్తారనే భయంతో బ్రిటిష్ ఇండియాలోని చాలా మంది ధనిక జమీందార్లు, ప్రాంతీయ రాజులు వెనకడుగు వేశారు.

ఇలాంటి క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో హైదరాబాద్ ఏడవ నిజాం, మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ ఎలాంటి భయం లేకుండా ముందుకు వచ్చి BHUకి తన పూర్తి, హృదయపూర్వక సహకారాన్ని అందించారు. పండిట్ మాలవ్య, మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ మధ్య సంబంధం గౌరవప్రదమైనదిగా చారిత్రక పత్రాలు స్పష్టం చేస్తాయి. విద్యపై నిజాం దృక్పథం చాలా స్పష్టంగా ఉండేది. ఆయన విద్యను ఏ ఒక్క మతానికో లేదా సమాజానికో పరిమితం చేయలేదు. విద్యా సంస్థలు దేశ ఉజ్వల భవిష్యత్తుకు అత్యంత ముఖ్యమైన పెట్టుబడులని ఆయన గట్టిగా నమ్మారు. ఆయన కేవలం BHUకే కాదు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం, నీలోఫర్ ఆసుపత్రి వంటి అనేక ఇతర శాస్త్రీయ సంస్థలకు మరియు వివిధ మతాల సంస్థలకు కూడా ఉదారంగా మద్దతు ఇచ్చారు.

జనవరి 1939లో మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ ఒక అధికారిక ఫర్మానా (రాజశాసనం) జారీ చేశారు. ఈ ఫర్మానా ద్వారా బనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయానికి ఒక లక్ష రూపాయలు మంజూరు చేసినట్లు అందులో పేర్కొన్నారు. నేటి కాలంలో లక్ష రూపాయలు చిన్న మొత్తంగా అనిపించినా, 1939లో అది అపారమైన సంపదకు చిహ్నం. నిపుణులు, చరిత్రకారుల ప్రకారం ఆ మొత్తాన్ని నేటి విలువలకు మార్చుకుంటే అనేక కోట్ల రూపాయలకు సమానం. ఆ కాలంలో BHUకి అకస్మాత్తుగా ఇంత పెద్ద మద్దతు లభించడం ఒక గొప్ప విజయం. ఈ సహాయంలో అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం ఏమిటంటే, అది ఎలాంటి షరతులు లేనిది. ఎలాంటి రాజకీయ డిమాండ్లు లేవు, ఎలాంటి దాగి ఉన్న షరతులు లేవు. ఇది నిజాం మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ లౌకిక స్ఫూర్తికి, విద్య పట్ల ఆయనకున్న నిబద్ధతకు, భారతీయులందరి సంక్షేమం పట్ల ఆయనకున్న నిజమైన శ్రద్ధకు తిరుగులేని నిదర్శనం. BHU హైదరాబాద్ గేట్ అనేది ఈ ఉదారమైన చర్యకు, అబద్ధాలను దాటిన నిజమైన చరిత్రకు శాశ్వత చిహ్నం.